پرچم «نه به اعدام» این بار نه در سالن دانشگاه و نه در نشست یک نهاد حقوق بشری، بلکه در راهروی یک زندان و در دست محکومانی بلند شده است که هر هفته دوستانشان را از کنارشان برای اجرای حکم میبرند.
تا چند هفته پیش و بعد از امضای «یادداشت تفاهم اسلامآباد» میان آمریکا و جمهوری اسلامی، هم مقامات حکومت ایران و هم حزبالله لبنان، اصرار داشتند که قضیه لبنان و پایان جنگ در این کشور را بخشی از توافق جمهوری اسلامی و ایالات متحده به حساب آورند.
محمدامین مهدوی شایسته در روز ۲ تیر ۱۴۰۴ در یازدهمین روز جنگ ۱۲ روزه اعدام شد. در گزارشها او حدود ۲۸ ساله توصیف شده است. به استناد برخی گزارشهای حقوق بشری او معلولیت جسمی داشت.
خبر اعدام علی فهیم، یکی از معترضان جوان دی ۱۴۰۴، روز ۱۷ فروردین امسال در خبرگزاری رسمی قوه قضاییه جمهوری اسلامی منتشر شد.
ابراهیم دولتآبادی نژاد، از بازداشتشدگان اعتراضات دی ۱۴۰۴، تنها شش روز پس از صدور حکم اعدام، در اردیبهشت ۱۴۰۵ اعدام شد. مقامهای جمهوری اسلامی خبر اجرای حکم را روز ۱۴ اردیبهشت اعلام کردند، اما منابع حقوق بشری میگویند او سحرگاه ۱۳ اردیبهشت به صورت مخفیانه در زندان وکیلآباد مشهد اعدام شده است.
شیخ حمد بن خلیفه آلثانی، مردی که با دختر رهبر مخالفان حکومت پدرش ازدواج کرد، با یک کودتای سفید پدر را از قدرت خلع کرد، و به جای او به تخت نشست، روز یکشنبه ۲۱ تیر ۱۴۰۵ در شهر دوحه درگذشت.
چند روز مانده به سفر علی الزیدی، نخستوزیر عراق به آمریکا، عوامل جمهوری اسلامی در عراق حملات رسانهای هماهنگی علیه او، سفر احتمالیاش به آمریکا، و برنامههای دولتش درباره خلع سلاح گروههای شبهنظامی و برنامه آن در مبارزه با شبکههای فساد را آغاز کردهاند.
مهدی فرید پس از حدود سه سال حبس، دوم اردیبهشت ۱۴۰۵ اعدام شد. بر اساس روایت رسمی جمهوری اسلامی، او به «افساد فیالارض» از طریق جاسوسی برای اسرائیل متهم شده بود.
جمهوری اسلامی تلاش میکند، حداکثر بهرهبرداری سیاسی را از تشییع جنازه خامنهای در دو شهر نجف و کربلاء به عمل آورد.
در میانه میدان سربازخانه تبریز، مرد جوانی را در برابر جوخه آتش قرار دادند که در فاصلهای کوتاه به یکی از بحثبرانگیزترین چهرههای تاریخ معاصر ایران تبدیل شده بود. حکومت قاجار او را خطری برای نظم سیاسی و مذهبی کشور میدانست؛ پیروانش اما در او پیامآوری الهی و آغازگر دورانی تازه را میدیدند.
حامد ولیدی، زندانی سیاسی، ۳۱ فروردین سال ۱۴۰۵ اعدام شد. بر اساس گزارشها، این مهندس عمران ۴۵ ساله که ساکن کرج و اصالتا اهل کرمانشاه بود، در اردیبهشت ۱۴۰۴ در تهران بازداشت شده بود.
این، داستان غلامحسین محسنی اژهای است؛ آخوندی امنیتی که از راهروهای دادگاه انقلاب و وزارت اطلاعات بالا آمد، با محاکمههای تلویزیونی شناخته شد، و اکنون پنج سال دیگر در رأس دستگاه قضایی جمهوری اسلامی میماند.
سعید داودی، یکی از معترضان اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ در قم، ۲۸ اسفند، تنها دو ماه پس از آن اعتراضات، اعدام شد. گفته شده است که او قرار بود اول فروردین ۱۴۰۵، ۲۲ ساله شود؛ اما با اجرای حکم اعدام، او هرگز به ۲۲سالگی نرسید.
اشکان مالکی، از معترضان اعتراضات دی ۱۴۰۴، روز ۱۱ خرداد امسال اعدام شد. در خبرهای رسمی جمهوری اسلامی نام پدر او «علی» ذکر شده است. اطلاعات دیگری درباره هویت او، از جمله سن، در دسترس نیست.
برخی عالیه نصیف و چند نماینده نزدیک به وی که با لیست انتخاباتی العراقیه وارد پارلمان شده بودند را «اسب تروای» نوری مالکی و جمهوری اسلامی در داخل لیست ایاد علاوی تلقی کردند، که موجب شکست نخستوزیری علاوی و پیروزی نوری مالکی برای این منصب شده بودند.
موج بازداشتهای روز گذشته مقامات عالیرتبه عراق چند مقام نزدیک به جمهوری اسلامی را نیز شامل شده است؛ اما این تنها نقطه اختلاف علی الزیدی، نخستوزیر جدید عراق، با جمهوری اسلامی نیست.
شاهین واحدپرست کلور، سحرگاه ۱۶ فروردین امسال اعدام شد. او یکی از معترضان دی ۱۴۰۴ در تهران بود. بنابر برخی گزارشها، او ۳۰ ساله بوده و در برخی گزارشهای دیگر، سن او ۲۸ سال قید شده است.
محمدرضا میری یکی از معترضان دی ۱۴۰۴ در مشهد بود که ۱۴ اردیبهشت امسال اعدام شد. حکم اعدام او همراه با دو معترض دیگر مهدی رسولی و ابراهیم دولتآبادینژاد به اجرا درآمد.
محمدامین بیگلری یکی از معترضان دی بود که ۱۶ فروردین ۱۴۰۵ اعدام شد. او تنها ۱۹ سال داشت. گفته شده است که محمد امین بیگلری دارای مدرک دیپلم بوده است. برخی گزارشها از او به عنوان دانشجوی کامپیوتر نام بردهاند. گفته شده است که او پیش از بازداشت در دو شغل مشغول به کار بوده است.
مهدی رسولی، ۲۵ ساله و از معترضان اعتراضات دی ۱۴۰۴ در مشهد، ۱۴ اردیبهشت امسال اعدام شد. در گزارشهای رسمی، تاریخ بازداشت او ذکر نشده است، اما اتهام منتسب به او به اعتراضات ۱۸ دی بازمیگردد.
مداحان در ساختار حقوقی جمهوری اسلامی جایگاه مشخصی ندارند. نام آنان در قانون اساسی، سلسلهمراتب اداری یا نهادهای رسمی تصمیمگیری دیده نمیشود. آنان وزیر، فرمانده، فقیه یا عضو یک شورای حکومتی نیستند؛ بااینحال، گروهی از مداحان طی چهار دهه گذشته به بازیگرانی مؤثر در سیاست ایران تبدیل شدهاند.
عامر رامش، زندانی سیاسی، صبح روز ۶ اردیبهشت اعدام شد. او متولد سال ۱۳۸۳ در شهرستان دشتیاری استان سیستان و بلوچستان بود و هنگام بازداشت ۲۰ سال داشت.
اگرچه جمهوری اسلامی نمیخواهد بعد از آمریکا، با اروپاییها در تنگه هرمز درگیر شود، اما ورود اروپاییها به قضیه این تنگه، میتواند تمام نقشههای جمهوری اسلامی را خراب کند. ترس جمهوری اسلامی این است که، حضور موقتی اروپاییهای برای مینروبی، به مأموریتی دائمی در این منطقه تبدیل شود.
جواد زمانی بامداد ۲۶ خرداد ۱۴۰۵ اعدام شد. او از بازداشتشدگان اعتراضات دی ۱۴۰۴ در شاهرود بود و همراه با ابوالفضل ساعدی اعدام شد. با اجرای حکم این دو نفر، شمار اعدامشدگان مرتبط با اعتراضات دی ۱۴۰۴ که اطلاعات آنها منتشر شده است، به ۲۰ نفر رسید.
در نخستین روز اردیبهشت سال ۱۴۰۵ ماهی که معمولا با شکوه بهار و زیبایی طبیعت شناخته میشود، اما امسال در ایران در سایه جنگ و آتشبسی لرزان سپری شد، امیرعلی میرجعفری اعدام شد.
مجتبی خامنهای در صد روز نخست رهبریاش نه حضوری و نه حتی با تصویر و صدا، بلکه با متن حکومت کرده است. پیامهای مکتوب او، اگرچه نمیتوانند غیبتش را جبران کنند، اما برای فهم زبان، نگرش و شیوه رهبری او اهمیت دارند.
وقتی به آرشیو نام و اطلاعات افرادی که توسط جمهوری اسلامی کشته شدهاند رجوع میکنی، انگار روزنامه نتایج کنکور را در دست گرفتهای. مثل همان روزنامه پر است از اسامی و حتی نامهای خانوادگی مشابه.
روایت رسمی میگوید مجلس خبرگان تشکیل شد و مجتبی خامنهای را با رأی قاطع انتخاب کرد. اما روایتهای منتشرشده بعد تصویر پیچیدهتری میسازند: جلسه زیر سایه جنگ، تهدید خارجی، مکان نامعلوم، فشار سپاه، غیبت یا تردید برخی اعضا، و البته بدون اینکه رقابتی جدی شکل بگیرد و گزینه مهم دیگری برای رهبری مطرح شود.
در حالی که شمار پروندههای سیاسی و امنیتی منتهی به صدور احکام سنگین، از جمله اعدام، رو به افزایش است، اطلاعات اندکی درباره نقش و عملکرد وکلای حاضر در این پروندهها در دسترس افکار عمومی قرار میگیرد.
در بخش نخست این پرونده، دیدیم که غیبت مجتبی خامنهای فقط یک مسئله پزشکی یا امنیتی نیست، بلکه نشانهای از ضعف ساختاری جمهوری اسلامی و فرصتی برای اپوزیسیون است تا روایت تازهای از بحران ولایت فقیه بسازد. در این بخش، به عقب برمیگردیم.
در اعتراضات خیابانی ۱۳۸۸، شعاری شنیده میشد که آن روز بیشتر شبیه نفرین سیاسی بود: «مجتبی بمیری، رهبری را نبینی.» شانزده سال بعد، تاریخ با طنزی تلخ به همان شعار بازگشته است. مجتبی خامنهای رهبری را دید؛ اما مردم هنوز او را در قامت رهبری ندیدهاند.
کتابی تحت عنوان «اسرار سقوط رژیم بشار اسد و دیدگاه احمد الشرع» به قلم «منیر ربیع» روزنامهنگار لبنانی در قاهره منتشر شده است، که مهمترین وقایع روزهای قبل از سقوط رژیم سوریه را از زبان احمد الشرع حاکم جدید دمشق و یاران وی، روایت میکند.
حمله پهپادی حزبالله لبنان به شمال اسرائیل، که در سه مقطع زمانی جداگانه انجام شد، میتواند اقدامی عمدی تلقی شود، که در آستانه امضای یادداشت تفاهم آمریکا با جمهوری اسلامی، در بردارنده دلالتهای متعددی باشد.
کوروش کیوانی، شهروند ایرانی-سوئدی که یکی از نزدیکانش گفته است «حتی حکم اعدام نداشت» روز ۲۷ اسفند و در میانه جنگ و خاموشی دیجیتال اعدام شد. او در جریان جنگ ۱۲ روزه با اتهام «جاسوسی برای اسرائیل» دستگیر شده بود. گزارشها حاکی است که پیکر او سوم فروردین، با تدابیر شدید امنیتی، به خاک سپرده شد.
اگرچه در گزارشهای رسمی جمهوری اسلامی محل اجرای حکم اعدام اعلام نشده است، سازمان حقوق بشر ایران گزارش داده است که او به همراه رامین زله، دیگر زندانی سیاسی، در زندان نقده در استان آذربایجان غربی اعدام شده است.
مهدی قاسمی، از معترضان بازداشتشده دی، بامداد پنجشنبه ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ در قم اعدام شد. او به همراه دو تن دیگر از معترضان شهر قم، به نامهای صالح محمدی و سعید داوودی، اعدام شدند.
بارگذاری بیشتر
