محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی رژیم ایران، روز چهارشنبه ۲۸ مرداد در سفری که قرار بود سه روزه باشد اما به دو روز کاهش یافت، وارد بغداد شد. هنوز بیانیه رسمی از سوی دو طرف درباره کاهش مدت سفر رئیس مجلس شورای اسلامی حکومت ایران صادر نشده است، اما رسانههای منطقه و عراق گزارشهایی از شکست این سفر منتشر کردند.
روزنامه الشرق الاوسط با تیتری تحت عنوان «سفر قالیباف به بغداد، به همه اهداف خود نرسید»، نوشته است که سفر قالیباف به عراق، «نتوانست کوچکترین نرمشی در مواضع علی الزیدی نخستوزیر عراق، درباره مهلت تعیین شده برای خلع سلاح شبهنظامیان وابسته به جمهوری اسلامی، ایجاد کند.»
رسانههای عراقی نیز نوشتند؛ در حالی که قالیباف سخن از «نظم جدید خارومیانه جمهوری اسلامی» میکرد و به ستایش از «محور مقاومت» مشغول بود، کسی از دولتمردان عراق با این نظر او همراه نبودند و مسئولان عراقی بر این موضوع اصرار میکردند که همانگونه که با جمهوری اسلامی روابط متوازن دارند، میخواهند با آمریکا، اتحادیه اروپا، و جهان عرب همین روابط را داشته باشند.
سفر قالیباف بعد از سفر اسماعیل قاآنی به عراق صورت میگرفت. سفری که طی آن فرمانده نیروی قدس سپاه در تلاش برای دیدار و مذاکره با مقامات رسمی دولت عراق، شکست خورده بود. قالیباف با وعده اجازه صدور نفت عراق از طریق تنگه هرمز و بعنوان یک شخصیت سیاسی رسمی به بغداد رفته بود.
اما بهرغم این تلاشها و «حمایت ظاهری از انحصار سلاح در دوست دولت عراق» آنطور که دفتر قاسم عبودی، مشاور امنیت ملی عراق، نقل کرده است، نتوانست دیدگاههای رئیسجمهوری عراق، نخستوزیر، رئیس پارلمان، و رئیس شورای عالی قضایی عراق را به سوی خواستههای جمهوری اسلامی متمایل کند.
قالیباف در سفر به عراق با دو حقیقت روشن روبهرو شد که پیشنهادش درباره امتیاز عبور نفت عراق از تنگه هرمز و درخواست جمهوری اسلامی برای به تعویق انداختن مهلت خلع سلاح نیابتیها را بیاثر میکرد.
نخست، دولت عراق پیش از این، برای همکاریهای اقتصادی و صادرات نفت خود از طریق کشورهای همسایه، اقدامات مؤثری انجام داده بود که یک «تحول استراتژیک» به حساب میآید و گزینههای جمهوری اسلامی در زمینه فشارهای اقتصادی بر عراق را کاهش میدهد.
دوم، تغییر مواضع نسبت به خلع سلاح گروههای نیابتی جمهوری اسلامی در میان اعضای «چارچوب هماهنگی شیعیان» چنان بالاست که یک موضوع واحد در اختیار جمهوری اسلامی قرار نمیدهد، تا براساس آن، پایه محکمی برای دفاع از سیاست خود در داخل عراق، ایجاد کند.
اکنون برای جمهوری اسلامی، علاوه بر تلاش برای تغییر مواضع دولت علی الزیدی نسبت به موضوع خلع سلاح، باید برای تغییر مواضع برخی از متحدان سابق خود در داخل چارچوب هماهنگی شیعیان نیز تلاش کند.
تأکید دوباره نخستوزیر عراق بر خلع سلاح شبهنظامیان بعد از دیدار با قالیباف
علی الزیدی نخستوزیر عراق، دو روز بعد از دیدار با قالیباف رئيس مجلس شورای اسلامی رژیم ایران، یک بار دیگر بر خلع سلاح شبهنظامیان در مهلت مقرر تأکید کرد.
علی الزیدی که در هشتمین کنفرانس گفتوگوی ملی بغداد با میزبانی مرکز گفتگوها در پایتخت عراق سخن میگفت، درباره خلع سلاح شبهنظامیان گفت: «همه نیروهای سیاسی در مورد انحصار سلاح در دست دولت کاملاً توافق دارند، و کار بر روی سازوکارهایی برای تحویل سلاح و پایان دادن کامل به این وضعیت در حال انجام است.»
نخستوزیر عراق همچنین درباره یافتن راههای جایگزین صادرات نفت عراق به جای تنگه هرمز افزود: «کارهایی برای گسترش صادرات نفت از طریق بندر جیهان ترکیه در حال انجام است و به موازات آن، کارهایی برای صادرات از طریق بانیاس سوریه و بندر عقبه اردن در مرحله اجرایی قرار گرفته، و عراق به دنبال افزایش سهم صادرات خود از طریق اوپک است، بهطوری که سهم ما در فاصله شش سال آینده، به ۸ تا ۱۰ میلیون بشکه در روز برسد.»
دکترین اقتصاد و تجارت به جای سیاست «محور مقاومت» و رویاروییهای نظامی
نخستوزیر عراق در سخنان خود در مرکز گفتگوهای بغداد همچنین تأکید کرد که سیاست عراق در سالهای آینده، بر گسترش همکاریهای اقتصادی و تجاری با کشورهای مختلف بنا شده است، و هیچ قصدی برای ورود به «محورهای نظامی» و «بلوکبندی منطقهای» ندارد.
او در این زمینه گفت: «ما آن قدر که به ساختن پایههای اقتصادی دولت فکر میکنیم، به ساختن دیگر پایههای آن فکر نمیکنیم، و عراق فرصتها، منابع و اراده لازم برای غلبه بر چالشهای پیشرو را دارد.»
علی الزیدی در این سخنان خبر داد «با خود عهد بستم که برای دورهای دیگر، خود را نامزد نخستوزیری عراق نکنم، و دولتهای آینده، نتیجه کار ما را درو خواهند کرد.»
پیشنهاد عجیب قالیباف به عراقیها
در این میان، رسانههای منطقه همچنین گزارش کردهاند که قالیباف در دیدار با مجموعهای از تجار عراقی در سفارت جمهوری اسلامی در بغداد، خواهان کنار گذاشتن دلار از معاملات اقتصادی و تجاری بین دو کشور شده بود، موضوعی که با تعهدات بینالمللی عراق همخوانی ندارد.
رئیس مجلس شورای اسلامی رژیم ایران، این پیشنهاد را در چارچوب «نقشه راه دقیق» در همکاریهای اقتصادی دو کشور مطرح کرده است. این درخواست در حالی مطرح میشود، که قرار است روز دوشنبه آینده، ایالات متحده «بیسابقهترین» تحریمهای خود را علیه جمهوری اسلامی و متحدان آن، اعمال کند.
قالیباف در سخنان خود در برابر مجموعه کوچکی از بازرگانان عراقی، مدعی شد که «سلطه آمریکا بر جهان به پایان رسیده است.»
قالیباف در این زمینه توضیح نداده است که اگر طبق ادعای او سلطه آمریکا بر جهان به پایان رسیده، چرا جمهوری اسلامی برای معامله نکردن با دلار، به اقتصاد کوچکی مانند عراق نیاز دارد.
* نظرات و دیدگاههای مطرح شده در این مقاله الزاما بازتابدهنده موضع صدای آمریکا نیست.