پوریا صفوت، ۱۲ مرداد ۱۴۰۵ اعدام شد. بر اساس گزارشها، اعدام او در زندان مرکزی ارومیه اجرا شده است. سازمان حقوق بشری ههنگاو گزارش داده است که او در جریان جنگ ۴۰ روزه بازداشت شده بود. در خبرهای رسمی جمهوری اسلامی، سازمان اطلاعات سپاه پاسداران بهعنوان نهاد بازداشتکننده قید شده است.
پوریا صفوت در روایت رسمی جمهوری اسلامی، به همکاری اطلاعاتی با اسرائیل و ارسال تصاویر به شبکه ایران اینترنشنال متهم شده بود. سازمان حقوق بشری ههنگاو این اتهامات را ناشی از «سناریوسازی امنیتی و اخذ اعترافات اجباری» توصیف کرده است.
به گزارش سازمان حقوق بشری ههنگاو، پیکر پوریا صفوت به خانواده تحویل داده نشده است. تحویل ندادن پیکرها، تاخیر در تحویل آنها، دفن کردن و سپس اعلام محل دفن یا هرگز اعلام نکردن محل دفن، رسم جدیدی در جمهوری اسلامی نیست. تنها در میان اعدامشدگان ماههای اخیر، پیکر تعداد قابل توجهی از بازداشتشدگان اعتراضات دی ماه، از جمله امیرحسین حاتمی، محمدامین بیگلری، شاهین واحدپرست، علی فهیم، مهدی خانکی به خانوادههایشان تحویل داده نشده است. ناصر بکرزاده و محراب عبداللهزاده نیز از دیگر اعدامشدگانی بودند که پیکرشان تحویل داده نشد. همچنین پیکرهای وحید بنیعامریان، محمد تقوی، بابک علیپور، پویا قبادی، ابوالحسن منتظر و اکبر دانشورکار، از اعضای سازمان مجاهدین خلق، نیز به خانوادهها تحویل نشدهاند.
در گزارشی که برنامه ۲۰:۳۰ صدا و سیمای جمهوری اسلامی از اعترافات اجباری پوریا صفوت و امید بهزاد، جوان دیگری که با اتهامات مشابه همزمان با او اعدام شد، به نمایش گذاشته است، مشخص است که فیلمبرداری در دو زمان و شاید مکان متفاوت انجام شده است. در بخشی از گزارش، او با لباس عادی جلوی دوربین است و در بخشی دیگر، که چهره نیز کمی تکیدهتر به چشم میآید، با لباس زندان است و به نظر میرسد محل فیلمبرداری داخل زندان باشد.
جز اینکه در این تصاویر او در نخستین سالهای ۲۰ سالگی به نظر میرسد، گزارشهای رسمی جمهوری اسلامی هیچ اطلاعات هویتی دیگری از او فاش نمیکنند. نمیدانیم چند ساله است، فرزند چه کسانی است، آیا متاهل بوده یا مجرد و چه شغل و پیشینه تحصیلیای داشته است. او در این تصاویر، تنها، جوانی است که علیه خود اعتراف میکند.
سازمانهای حقوق بشری سالهاست هشدار میدهند اعترافاتی که متهمان در ایران در شرایط فشار، انزوا یا تحت شکنجههای جسمی و روانی بیان میکنند، نهتنها فاقد اعتبار قضایی است، بلکه خود نشانهای از نقض جدی حقوق متهمان در روند دادرسی است.
روایت رسمی و اتهامات اثباتنشدهای مربوط به جنگهای اخیر
در گزارش برنامه ۲۰:۳۰ صدا و سیما، در بخشی که اعترافات اجباری پوریا صفوت مقابل دوربین پخش میشود، نکاتی به چشم میآید که، با وجود جزئی بودن، نمیتوان بهسادگی از کنارشان گذشت، نکاتی که میتوانند نشانههایی از دیکته شدن اعترافات به او باشند.
او در بخشی از صحبتهایش (ثانیه ۴۸ گزارش ۲۰:۳۰) از کلمه «برخی» استفاده میکند و میگوید: «بهشون پیام دادم و مختصات برخی از مدارس حوزه بسیج مسجد اداره اطلاعات را فرستادم.» استفاده از کلمه «برخی» در گفتار شفاهی چندان معمول نیست و در اینجا بهویژه به چشم میآید. نشانه دیگر، حالت چهره و نحوه بیان کلمات اوست. او شبیه کسی به نظر میرسد که متنی را از روی نوشته میخواند، چشمهایش را کمی کوچک و متمرکز میکند، در خواندن بعضی کلمات مکث دارد و آرام و شمرده صحبت میکند، گویی تلاش میکند کلمات را درست ادا کند.
این نشانهها یادآور هشدارهای نهادهای حقوق بشری درباره پروندههای مشابه است، هشدارهایی که در آنها از وادار کردن متهمان پروندههای امنیتی و سیاسی به روخوانی اعترافات دیکتهشده مقابل دوربین سخن گفته شده است.
نهادهای حقوق بشری، رسانههای حکومتی جمهوری اسلامی، از جمله برنامه ۲۰:۳۰ را بخشی از سازوکار امنیتی جمهوری اسلامی میدانند که سابقهای طولانی در پخش اعترافات تلویزیونی بازداشتشدگان سیاسی و امنیتی دارد.
با مراجعه به خبرگزاری میزان، وابسته به قوه قضاییه جمهوری اسلامی، نیز با تکرار موارد مشابه علیه پوریا صفوت روبهرو میشویم بیآنکه هیچ اثری از مستندات کافی و به طور مستقل تاییدشده و دفاعیات او از خود در این گزارش دیده شود. در این گزارش، پوریا صفوت، از جمله «سربازان نتانیاهو و خائن به کشور» خوانده میشود که به ادعای میزان، «در راستای همکاری اطلاعاتی» با اسرائیل در شرایط جنگی، اقدام به ارسال «مختصات مکانهای نظامی و امنیتی» به شبکه ایران اینترنشنال کرده است.
میزان مدعی است که پوریا صفوت برخی پیامها را برای ایران اینترنشنال ارسال میکرده و در مواردی نیز «مستقیما با موساد ارتباط میگرفته است». میزان همچنین ادعا میکند برخی از مکانهایی که پوریا صفوت از طریق کانالهای ارتباطی اسرائیل ارسال کرده است، «مورد بمباران قرار گرفتهاند». این ادعا اما این پرسش را مطرح میکند که یک شهروند عادی، که دستکم در روایت منتشرشده نیز سابقه شغلی یا دسترسی اطلاعاتی حساسی به او نسبت داده نشده، چگونه میتوانسته موقعیتهایی را برای حمله هوایی به طرف مقابل معرفی کند.
میزان ادعا کرده است که در یکی از پیامهایی که پوریا صفوت «برای موساد ارسال کرده»، آمده است: «فیلمش را هم دارم که از این مرکز دارند به سمت پهپاد یا جنگنده شلیک میکنند، ولی اینترنت ضعیفه و ارسال نمیشود. ممنون از شما سربازان حضرت موسی.» مشخص نیست منظور از ارسال به موساد، دقیقا ارسال به چه کانال و خط ارتباطی است.
میزان در نهایت او را متهم میکند که نه تنها در جریان جنگ اخیر بلکه در جنگ ۱۲ روزه هم کار «جاسوسی و اطلاعاتی برای دشمن» انجام داده و «اقدام به تصویربرداری و ارسال تصویر سامانههای پدافندی از پشتبامهای بلند» برای ایران اینترنشنال کرده است. اما در فیلمی که جمهوری اسلامی بهعنوان شاهدی بر فعالیتهای او منتشر کرده، ویدیویی دیده میشود که در آن، مانند بسیاری از ویدیوهای منتشرشده از روزهای جنگ، از پشتبام از پرتاب موشکها و آنچه در اطراف رخ میدهد فیلمبرداری شده است. در این تصاویر، بهخودیخود مشخص نیست که فیلمبرداری را او انجام داده باشد، یا با هدف جمعآوری اطلاعات نظامی یا ارسال اطلاعات برای یک طرف خارجی انجام شده باشد.
در پی تصویب «قانون تشدید مجازات جاسوسی و همکاری با رژیم صهیونیستی و دولتهای متخاصم علیه امنیت و منافع ملی»، دامنه جرائم مشمول مجازات اعدام بهطور چشمگیری افزایش یافته است. براساس این قانون، حتی اقداماتی مانند ارسال اطلاعات، تصاویر و ویدیو برای رسانههای خارجی، مجازات اعدام و مصادره اموال را در پی دارد.
در گزارش میزان، وابسته به قوه قضاییه درباره زمان و محل بازداشت، مدت نگهداری در سلول انفرادی و همچنین امکان دسترسی به وکیل و محتوای دفاعیات اطلاعاتی منتشر نشده است. حتی برخلاف بسیاری از دیگر گزارشهای میزان، ادعا نشده است که وکیل در پرونده موجود بوده است.
در نهایت، پوریا صفوت با اتهام جاسوسی و بدون امکان دفاع و نظارت حقوقی استاندارد بر روند رسیدگی اعدام شد.
سازمان حقوق بشر ایران میگوید که با اعدام پوریا صفوت و امید بهزاد، که همزمان با او با اتهامات مشابه اعدام شد، شمار اعدامشدگان با اتهام جاسوسی در سال ۲۰۲۶ به ۱۴ نفر رسید. از این تعداد، ۱۲ نفر با اتهام جاسوسی برای اسرائیل و ایالات متحده اعدام شدند و دو شهروند عراقی نیز با اتهام جاسوسی برای یک کشور عربی نامشخص. از مجموع این ۱۴ نفر، ۱۲ نفر پس از آغاز جنگ ۴۰ روزه در ۹ اسفند ۱۴۰۴ اعدام شدهاند.
نهاد حقوق بشری «دادبان» پس از اعدام پوریا صفوت اعلام کرد که با توجه به سابقه قوه قضاییه جمهوری اسلامی «در استفاده گسترده از احکام اعدام، بهویژه در مقاطع بحرانی و پس از اعتراضات یا درگیریهای نظامی، استمرار این روند بیش از آنکه صرفا جنبه کیفری داشته باشد، در راستای سیاست ایجاد رعب، سرکوب مخالفان و ارعاب جامعه ارزیابی میشود.» دادبان چنین سیاستی را در تعارض با حق حیات و تعهدات بینالمللی ایران در حوزه حقوق بشر خواند.