جشنواره جهانی فیلم ونیز که دوم سپتامبر (یازدهم شهریور) در جزیره لیدوی ونیز افتتاح میشود، امسال شاهد حضور چشمگیر فیلمسازان ایرانی خواهد بود.
قدیمیترین جشنواره سینمایی جهان که هشتاد و سومین دورهاش را برگزار میکند، امسال پس از چهار سال غیبت سینمای ایران در بخش مسابقه، یک فیلم ایرانی را در بخش مسابقه اصلی خود جای داده است: «کمی نور» ساخته علی عسگری.
آخرین حضور سینمای ایران در بخش مسابقه به سال۲۰۲۲ بازمیگردد که دو فیلم «خرس نیست» ساخته جعفر پناهی و «شب، داخلی، دیوار» ساخته وحید جلیلوند در این بخش به نمایش درآمدند و فیلم پناهی جایزه ویژه هیأت داوران را برد، در حالی که خودش امکان خروج از ایران و حضور در ونیز را نداشت.
جعفر پناهی تنها فیلمساز ایرانی است که توانسته شیر طلایی جشنواره ونیز - مهمترین جایزه جشنواره - را در سال ۲۰۰۰ برای فیلم دایره از آن خود کند.
علی عسگری و «کمی نور»
علی عسگری فیلمساز نامآشنایی در جشنواره ونیز است. اولین فیلمهای کوتاه و بلند او در همین جشنواره نمایش داشتهاند. دو فیلم کوتاه «بچه» و «سکوت» در سالهای ۲۰۱۴و ۲۰۱۶ در ونیز نمایش داشتهاند و اولین فیلم بلند او با عنوان «ناپدید شدن» هم در سال ۲۰۱۷ در بخش افقهای جشنواره ونیز به نمایش درآمد.
عسگری سال گذشته با فیلم «کمدی الهی» در بخش افقها حضور داشت، فیلمی که داستان فیلمسازی را میگوید که در جهان تحسین شده، اما مسئولان ممیزی اجازه نمایش فیلمش را در ایران نمیدهند. این فیلم که به طور زیرزمینی ساخته شده در واقع نوعی حدیثنفس محسوب میشود چرا که هیچکدام از فیلمهای علی عسگری در ایران اجازه نمایش نیافتهاند.
حالا این فیلمساز برای اولین بار به بخش مسابقه جشنواره ونیز راه یافته است. ساخته تازه علی عسگری با عنوان «کمی نور» حال و هوایی اجتماعی دارد که در ایران و ترکیه فیلمبرداری شده است.
فیلم که برداشت آزادی از «طعم گیلاس» عباس کیارستمی عنوان شده، داستان پزشکی را میگوید که مصمم است خودکشی کند. او این موضوع را به بستگان خود اطلاع میدهد و ما شاهد یک روز از زندگی او در تهران امروز هستیم: در شهری میانه دو جنگ که همه در آن در تعلیق جنگ به سر میبرند.
فیلمبرداری فیلم پس از جنگ دوازده روزه، در ایران ادامه داشته که با وقوع جنگ دوم متوقف میشود و فیلمساز به اجبار صحنههای داخلی باقیمانده را در ترکیه فیلمبرداری میکند. میثاق زارع، صدف عسگری و فروزان جمشیدنژاد بازیگران این فیلم هستند.
فیلم پرحاشیه ایرانی در بخش افقها
«مراقب» عنوان فیلم دیگری است از سینمای ایران که در بخش افقهای جشنواره ونیز امسال پذیرفته شده است؛ فیلمی از محسن قرایی با بازی لاله مرزبان، ریما رامینفر، فرهاد اصلانی و الهام خاکباز.
انتشار تصویری از لاله مرزبان در فیلم بدون رعایت حجاب اجباری، جنجال زیادی را در ایران به راه انداخت. رسانههای حکومتی نوشتند که این فیلم با مجوز در داخل ایران ساخته شده و حالا با نام تهیهکنندهای دیگر و بازیگر بدون حجاب اجباری در جشنواره ونیز نمایش خواهد داشت.
یکی از رسانههای داخلی ایران ادعا کرد که همزمان با انتشار این عکس و مشخص شدن این نکته که فیلم دارای پروانه ساخت بوده، موجی از انتقاد رسانههای اصولگرا را نسبت به سازمان سینمایی و ساز و کار نظارتی آن برانگیخته و در نهایت به برکناری مدیر اداره نظارت و ارزشیابی منجر شده است، اتفاقی که همین چند روز گذشته خبر آن اعلام شد، بدون آن که دلیل رسمیای برای آن عنوان شود.
خبرگزاری حکومتی مهر هم نوشت: «اگر قرار است فیلمی پس از دریافت مجوز رسمی، در نهایت با نسخهای متفاوت از ضوابط مصوب سینمای ایران تولید و در مجامع خارجی عرضه شود، فلسفه صدور پروانه ساخت چیست و مسئولیت سازمان سینمایی در قبال چنین آثاری چگونه تعریف میشود؟»
اما حقیقت این است که با رونق سینمای زیرزمینی و تولید صدها اثر بدون پروانه ساخت، عملاً نظارت وزارت ارشاد بر تولید فیلمهای سینمایی از بین رفته، ضمن این که سینمای رسمی ایران دچار وضعیت مضحکی شده است: این سینما نمیتواند حتی تصویر عادی خیابانهای شهر را که مملو از زنان بدون حجاب است، روی پرده سینما به نمایش بگذارد!
حضور سینماگران ایرانی در سایر بخشها
اما حضور سینماگران ایرانی در ونیز امسال به همین جا ختم نمیشود. فیلم «دستهایم را در باغچه میکارم» ساخته هدا طاهری که با همکاری یک فیلمساز صربستانی به نام بوریس حاجیها در آلمان ساخته شده، در بخش روزهای مولفین نمایش خواهد داشت.
این فیلم داستان یک دختر مهاجر ایرانی را در آلمان روایت میکند. بخش روزهای مولفین هر ساله به طور جنبی در کنار جشنواره ونیز برپا میشود و دوازده فیلم را در بخش مسابقهای خود به نمایش میگذارد.
«آبی دوردست» هم انیمیشن کوتاهی است از ایران ساخته امیر حسین معین که در بخش مسابقه فیلمهای کوتاه افقها در جشنواره ونیز نمایش خواهد داشت.