دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، توافق پیشنهادی همکاری هستهای غیرنظامی میان ایالات متحده و عربستان سعودی را برای بررسی به کنگره فرستاده است، اما دولت او تأکید میکند که اجرای این توافق به پیوستن عربستان به «پیمان ابراهیم» و عادیسازی روابط با اسرائیل مشروط خواهد بود.
یک مقام دولت آمریکا روز سهشنبه ۳ شهریور به رویترز گفت توافق هستهای که در ماه تیر میان دو کشور حاصل شد، روز دوشنبه به کنگره ارسال شده است. این توافق به شرکتهای آمریکایی اجازه میدهد فناوری هستهای غیرنظامی به عربستان صادر کنند.
این مقام آمریکایی گفت: «موضع رئیسجمهوری تغییر نکرده است، و توافق تنها در صورتی پیش خواهد رفت که عربستان سعودی به پیمان ابراهیم بپیوندد.»
پیمان ابراهیم مجموعه توافقهایی است که با میانجیگری ایالات متحده در سالهای ۲۰۲۰ و ۲۰۲۱ به عادیسازی روابط اسرائیل با امارات متحده عربی، بحرین، مراکش، و سودان انجامید. پرزیدنت ترامپ چند روز پس از دستیابی به توافق هستهای با عربستان در ۳۱ تیر، عادیسازی روابط آن کشور با اسرائیل را شرط اجرایی شدن توافق اعلام کرد.
توافق هستهای پیشنهادی برای یک دوره ۳۰ ساله تنظیم شده است و ساخت راکتورهای «اِیپی۱۰۰۰» را در عربستان سعودی در نظر گرفته است. ارزش این پروژه دهها میلیارد دلار برآورد میشود و اجرای آن میتواند به سود شرکت آمریکایی «وستینگهاوس» باشد.
کنگره ۹۰ روز کاری فرصت دارد این توافق را بررسی کند. در صورتی که کنگره در این مدت با آن مخالفت نکند، توافق اجرایی خواهد شد. اگر کنگره آن را رد کند، پرزیدنت ترامپ میتواند این تصمیم را وتو کند، و لغو وتوی رئیسجمهوری مستلزم رأی دو سوم اعضای کنگره خواهد بود.
به گفته رویترز، برخی قانونگذاران و کارشناسان منع گسترش سلاحهای هستهای از این توافق انتقاد کردهاند، زیرا به گفته آنها، بر خلاف توافق هستهای سال ۲۰۰۹ آمریکا با امارات متحده عربی، توافق اخیر عربستان را صراحتاً از غنیسازی اورانیوم یا بازفرآوری پسماند هستهای منع نمیکند. این دو فعالیت میتوانند در شرایط خاص مسیرهایی برای دستیابی به مواد مورد نیاز سلاح هستهای فراهم کنند.
دولت پرزیدنت ترامپ در مقابل میگوید توافق با عربستان سعودی شامل تدابیر لازم برای جلوگیری از گسترش سلاحهای هستهای مطابق قوانین ایالات متحده است.