همزمان با خالی شدن صندوق توسعه ملی ایران، دارایی صندوقهای ثروت ملی جهان به ۱۶ تریلیون دلار اوج گرفته که دو برابر سال ۲۰۱۸ و بیش از ۵ برابر سال ۲۰۰۸ است.
صندوق بینالمللی پول در گزارش جدید خود با اشاره به افزایش چشمگیر داراییهای یاد شده میگوید با رشد این صندوقها، مأموریت آنها نیز به سرعت از نقش سنتی خود در حفظ ثبات بودجه دولتها و مدیریت پسانداز نسلهای آینده فراتر رفته و حوزههایی همچون توسعه زیرساختها، اجرای سیاستهای اجتماعی و صنعتی را نیز دربر گرفته است.
این گزارش میافزاید صندوقهای ثروت ملی با سرمایهگذاری در حوزههایی مانند سرمایهگذاری خصوصی، املاک و فناوری به یکی از تأثیرگذارترین سرمایهگذاران جهان تبدیل شدهاند.
صندوق بینالمللی پول اما در ادامه هشدار داده است که اگر صندوقها بدون چارچوب مالی شفاف، عملاً به نهادهای موازی بودجهای یا خریداران اوراق قرضه دولتی تبدیل شوند، ممکن است موجب انحراف در سیاستهای بودجهای، پنهان شدن بدهیهای عمومی و پیچیدهتر شدن مسائل مالیاتی در سرمایهگذاریهای فرامرزی شوند.
نمونه آشکار آن صندوق توسعه ملی ایران است که با هدف ذخیره بخشی از پول نفت صادراتی و اختصاص آن به توسعه بخش خصوصی ایجاد شد، اما عملا طی سالهای گذشته به جبرانکننده کسری بودجه دولت و سپاه پاسداران تبدیل شده و طبق گفته مهدی غضنفری رئیس هیئت عامل صندوق توسعه ملی ایران، این نهاد حدود ۱۰۰ میلیارد دلار از دولت طلبکار است.
او سال گذشته گفته بود در ۱۲ سال گذشته مجموعاً ۴۵ میلیارد دلار تسهیلات به بخش خصوصی و ۱۰۳ میلیارد دلار به بخش دولتی پرداخت کردیم و موجودی صندوق ۳۰.۷ میلیارد دلار است که نشان میدهد میزان «معوقات بسیار بالا» است.
چنین حجم نازلی از دارایی صندوق توسعه ملی ایران در حالی است که طبق برآورد «مؤسسه صندوقهای ثروت ملی»، صندوقهای ثروت ملی عربستان، امارات، کویت و قطر جزو ۱۰ صندوق بزرگ جهان هستند و دارایی آنها رویهمرفته به بیش از ۳.۵ تریلیون دلار میرسد که معادل ۱۱ برابر کل اقتصاد ایران است.
صندوق ثروت ملی ترکیه نیز ۳۶۰ میلیارد دلار دارایی دارد و از لحاظ ارزش، در مقام ۱۵ جهان قرار دارد و این رقم در جمهوری آذربایجان حدود ۷۴ میلیارد دلار است که معادل کل حجم اقتصاد این همسایه شمالی ایران است.