نهادهای اطلاعاتی آمریکا به این جمعبندی رسیدهاند که رهبر جدید جمهوری اسلامی بسیار بیشتر از پدرش به دستیابی به سلاح هستهای تمایل دارد. نیویورکتایمز شامگاه جمعه این ارزیابی را به نقل از مقامهایی گزارش کرد که در جریان آن قرار گرفتهاند.
بر پایه این گزارش، ارزیابی آمریکا میگوید مجتبی خامنهای و حکومت تندرویی که پس از کشتهشدن بسیاری از رهبران پیشین در حملات آمریکا و اسرائیل شکل گرفت، جاهطلبی توسعه تسلیحات هستهای پیشرفته را دارند. مجتبی خامنهای هرگز علناً خواستار ساخت سلاح هستهای نشده است.
تفاوت اصلی در نوع سلاح است. در اواخر دوره دولت جو بایدن، اطلاعات حاکی از آن بود که جمهوری اسلامی در پی یک بمب ابتدایی است که نصبش بر موشک دشوار بوده اما درجهای از بازدارندگی ایجاد میکند. بر پایه ارزیابی تازه، رهبر جدید ارزش چندانی برای چنین سلاحی قائل نیست و کلاهکی میخواهد که بتوان در آینده کوچکسازی و بر موشک دوربرد سوار کرد.
علی خامنهای در دهه ۱۹۹۰ فتوایی علیه سلاح هستهای صادر کرده بود، در حالی که مقامهای آمریکایی معتقد بودند جمهوری اسلامی «توان ساخت سلاح» را میخواهد.
نیویورکتایمز تأکید کرده این ارزیابی بر اطلاعات تازه پس از آغاز جنگ یا پس از رسیدن مجتبی خامنهای به رهبری استوار نیست، بلکه بر مکالمات شنودشده و اظهارات علنی پیش از جنگ بنا شده است. مقامهای آمریکایی به این روزنامه گفتهاند بیشتر اطلاعات مربوط به دیدگاههای او، به دوره پیش از جنگ بازمیگردد.
مقامهای آمریکایی میگویند نشانهای مبنی بر از سرگیری غنیسازی یا برنامه تسلیحاتی دیده نشده است. اما جمهوری اسلامی گامهایی برای حفظ داراییهای آسیبدیده برداشته است که از آن جمله میتوان به انتقال سانتریفیوژها به مجموعه زیرزمینی مستحکم موسوم به «کوه کلنگ» در منطقه نطنز اشاره کرد.
بر پایه همین ارزیابی، اگر ترمیم خسارتها و از سرگیری غنیسازی بلافاصله پس از حملات انجام میشد، برنامه هستهای تنها شش ماه عقب میافتاد.
والاستریت ژورنال نیز اوایل این هفته به نقل از مقامهای آمریکایی و اسرائیلی گزارش داد ارزیابی اطلاعاتی اسرائیل این است که هزاران سانتریفیوژ به این مجموعه منتقل و در عمق زمین دفن شده تا هدفگیری هوایی آنها دشوار شود. روشن نیست این سانتریفیوژها از کجا آمدهاند.
در طرف مقابل دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، بارها گفته است اجازه نخواهد داد جمهوری اسلامی به سلاح هستهای دست یابد. کاخ سفید در مارس گذشته فهرستی از ۷۴ نوبت تکرار این موضع از سوی او منتشر کرد.
آقای ترامپ در سخنرانی سالانهاش در کنگره در ۲۴ فوریه گفت ترجیحش حل این مسئله از راه دیپلماسی است، اما هرگز اجازه نخواهد داد «بزرگترین حامی تروریسم در جهان» سلاح هستهای داشته باشد.
او روز پنجشنبه نیز گفت جمهوری اسلامی «نیتهای شرورانه» دارد و نمیتوان اجازه داد سلاح هستهای داشته باشد.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا نیز در همان روز گفت جمهوری اسلامی بهای سنگینی برای اقدامات خود خواهد پرداخت و واشنگتن تا زمانی که طرف مقابل آماده توافق نشود، فشار را ادامه میدهد.